Он-Толь - Монголын топ сайтын нэг
Он-Толь -д тавтай морил
 
Үндсэн цэс
Үндсэн нүүр
Монгол клип
Сүүлд нийтэлсэн 100
Их үзсэн
Топ үнэлгээтэй

Хошин шог
Их үзсэн
Топ үнэлгээтэй

Монгол дуу сонсох
Сүүлд нийтэлсэн 100
Их сонссон
Топ үнэлгээтэй

Монгол зургийн цомог
Их үзсэн зургууд
Бичсэн сэтгэгдлүүд

Мэдлэг
Бичлэг бичих
Сүүлд нийтэлсэн 100
Их уншсан бичлэг
Топ үнэлгээтэй

Монгол дууны үг
Дууны үг бичих
Сүүлд нийтэлсэн 100
Их уншсан

Уран зохиол
Юм бичих
Сүүлд нийтэлсэн 100
Их уншсан

Тоглоом
Файлын сан
Файл бичих
Их татсан
Топ үнэлгээтэй

Дэлхийн мэдээ
Зочдын дэвтэр
Сэтгэгдэл бичих

Холбоо барих

Толь бичгүүд
Толийн үндсэн нүүр
Англи - Монгол толь
Монгол - Англи толь
Солонгос-Монгол толь
Япон - Монгол толь
Орос - Монгол толь
Герман - Монгол толь
Үг нэмж бичих
Үг ба өгүүлбэр бичих
Үг асуух

Юм нийтлэх & хийх
Мэдлэг нийтлэх
Өгүүллэг, шүлэг бичих
Монгол дууны үг бичих
Сэтгэгдэл бичих

Зургийн цомог
Сэдэв:  Охид & Эмэгтэйчүүд
энэ ангилалд орох...

Хайлтын хэсэг

Сайтыг хийгч

Сүлжээнд хэн байна
#10: Зочин
#0: Хэрэглэгч
#30466: Нийт бүртгэл

Таны нэр Зочин.
Бүртгүүлэх.

Орчин цагийн монгол хэл аялгуу

  Хуудасны нүүр
     Монгол улсын тухай :

Бичлэг  Хамгийн их үзсэн Үнэлгээ:  Үнэлгээ өгөх 

I. Төв аялгууны бүлэг:
1. Халхын дэд бүлэг (Энэ нь дотроо илжигэн, сартуул, сархад урианхай гэх мэт ялгавартай).
2. Өмнөдийн дэд бүлэг (Ордос, цахарын аман аялгуу)

II. Дорнод аялгууны бүлэг:
1. Төв - Дорнодын дэд бүлэг (Хорчин, торгууд, харчин, түмэдийн аман аялгуу)
2. Алс Дорнодын дэд бүлэг (жалайд, дөрвөд, горлосын аман аялгуу)

Төв ба Дорнодын завсрийн дэд бүлэг:
а) Цахар Хорчины завсрын бүлэг (Ар хорчин, баарины аман аялгуу)
б) Цахар харчины завсрын бүлэг (Найман, аохан, Онниудын аялгуу)

III. Умард аялгууны бүлэг:
1. Байгалын баруун биеийн буриад алайр, эхирид-булгад, боохон, Түнхэний буриад)
2. Байгалаас зүүншлэх буриад (хорь, ага, баргужины буриад)
3. Сэлэнгийн буриад (цонгоол, сартуул, Шинэхэний буриад ба Хөлөнбуйрын өөлд)
4. Барга буриад (Хөлөнбуйрын шинэ барга)
5. Хуучин барга (хамниган, солоон, өөлд, шивчин)

IV. өмнөд аялгууны бүлэг буюу Ойрад
1. Туркестаны ойрад (Киргиз, Шинжианы торгууд, хошууд, өөлд)
2. Халимаг (ОХУ-ын торгууд, дөрвөд, хошууд: АНУ-ын бузава, Францын бузава)
3. БНХАУ дахь Төв аялгууны нөлөө бүхий ойрадын бүлэг (Алашагийн торгууд, Хэйси, Хэнаны хошууд: Хэйси, Цинхайн цорос, Ганьсу Хэнаны өөлд)
4. Монгол улсын Ойрад (дөрвөд, баяд захчин, торгууд, мянгад)

V. Салангид хэл аялгууны бүлэг
Монол, дагуур, ёгур, монгор, баоань зэрэг тасархай хэл аялгуунууд орно.

Монгол хэлний хөгжлийг авч үзэхдээ:
1. өвөг монгол хэл (XI зуунаас өмнөх үе)
2. Эртний монгол хэл (XI-XII зуун хүртэл);
3. Дундад үеийн монгол хэл (XI, ХII-XVI, XVII зуун);
4. Орчин цагийн монгол хэл (XVI, XVII-XX зуун) хэмээн ангилдаг.

Түүнээс гадна орчин үеийн монгол бичгийн хэлтнүүд (монгол буриад, халимаг), эртний болон сонгодог бичгийн хэл, IX-X зууны кидан бичгийн хэл гэж бас бий. Эдгээрээс Монгол улсын монголчуудын монгол хэл нь нийтээр дагнан хэлэлцэх бие даасан нэгэн төрөл хэл аялгуу болох бөгөөд бусад нутгийн монгол угсаатан нь язгуурын монгол болон харьяалан бүхий улсын олонх үндэсний хэлтэй хосмог хоёр хэлээр ярина. Иймээс Монгол улсын монголчуудын хэл, монгол язгуурын бусад хэлний хооронд нэлээд ялгавар бий болжээ.

Сонгодог бичгийн хэлийг халх монголын аман аялгуунд ойртуулах үүнээс БНМАУ-д 1930 оноос латин үсгийг туршиж, 1943 оноос кирилл үсэг хэрэглэдэг болсноор халхын аялгуунд үндэслэсэн орчин цагийн монгол утга зохиолын хэл төлөвшин, монголын олон нутгийн аялгуус, сонгодог бичгийн хэлний үгсийн сан, орчин үеийн орчуулга, мэдээллийн нөлөөгөөр Европ дахины техник шинжлэх ухааны нэр томьёо мэтээр улам баяжин хөгжиж байна. Түүнээс гадна монголын ард түмэн хэдийгээр олон ястнаас бүрэлддэг авч язгуураас нэгэн угсаатан мөний учир тэдний хэл аялгуу нь хялбархнаар нэгдэж орчин цагийн утга зохиолын хэлний хөгжилд чухал нөлөө үзүүлжээ. Монгол хэлийг хэлзүйн байгууллынх нь онцлогоор бас ангилдаг байна.

Эх сурвалж: Х.Нямбуу. "Монгол улсын угсаатны зүй" (удиртгал). УБ., 1992.





  Re:
Энгийн хэрэглэгч
 
becool
 
Нэгдсэн: 2008/4/26
Бичлэг: 1
Байршил:
onoo ogsond bayarlalaa :-D
2008/4/26 15:42
  Бүртгэл
- Хуудсыг бүтээсэн хугацаа 0.3 секунд -